Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για τον καρκίνο του δέρματος, τα προειδοποιητικά σημάδια και τους τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης.

Ο καρκίνος του δέρματος είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου παγκοσμίως και μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου ή τύπου δέρματος. Προκαλείται κυρίως από τη μακροχρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου, η οποία αλλοιώνει το DNA των δερματικών κυττάρων και οδηγεί στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξή τους. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων παίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς οι περισσότερες μορφές καρκίνου του δέρματος είναι πλήρως ιάσιμες όταν διαγνωστούν στα αρχικά στάδια.

Με αφορμή την 4η Φεβρουαρίου, που είναι η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου, το άρθρο αυτό έχει στόχο να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει για τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του δέρματος. Αλλαγές σε ελιές, νέες δερματικές βλάβες ή πληγές που δεν επουλώνονται αποτελούν σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται. Η σωστή γνώση γύρω από τους τύπους του καρκίνου του δέρματος, τους παράγοντες κινδύνου και τις σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές μπορεί να σώσει ζωές.

Τι είναι ο καρκίνος του δέρματος;

Ο καρκίνος του δέρματος είναι μια νόσος που περιλαμβάνει την ανάπτυξη μη φυσιολογικών κυττάρων στους ιστούς του δέρματός σας. Κανονικά, καθώς τα κύτταρα του δέρματος γερνούν και πεθαίνουν, νέα κύτταρα σχηματίζονται για να τα αντικαταστήσουν. Όταν αυτή η διαδικασία δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε - για παράδειγμα μετά από έκθεση στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία του ήλιου - τα κύτταρα αναπτύσσονται πιο γρήγορα.

Αυτά τα κύτταρα μπορεί να είναι μη καρκινικά (καλοήθη), τα οποία δεν εξαπλώνονται και δεν προκαλούν βλάβη. Ή μπορεί να είναι καρκινικά.

Ο καρκίνος του δέρματος μπορεί να εξαπλωθεί σε γειτονικούς ιστούς ή σε άλλα μέρη του σώματός σας αν δεν διαγνωστεί έγκαιρα. Ευτυχώς, αν εντοπιστεί και αντιμετωπιστεί στα αρχικά στάδια, οι περισσότερες περιπτώσεις θεραπεύονται. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μιλήσετε με τον πάροχο υγειονομικής φροντίδας σας αν πιστεύετε ότι έχετε οποιαδήποτε σημάδια καρκίνου του δέρματος.

Τύποι καρκίνου του δέρματος

Υπάρχουν τρεις κύριοι τύποι καρκίνου του δέρματος:

1. Βασικοκυτταρικό καρκίνωμα: Αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου του δέρματος και ευτυχώς τη λιγότερο επιθετική. Σχετίζεται, επίσης, με παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο. Εμφανίζεται είτε σαν ερυθρή πλάκα με απολέπιση (ξεφλούδισμα), είτε σαν ένα μικρό ογκίδιο το οποίο μπορεί να αιμορραγεί αυτόματα. Αναπτύσσεται βραδέως και πολύ σπάνια οδηγεί σε μεταστάσεις. Εντούτοις, αν μείνει χωρίς θεραπεία μπορεί να μεγαλώσει αισθητά, καταστρέφοντας τους γύρω ιστούς και να διεισδύσει τοπικά μέχρι τα οστά. Η θεραπεία του εξαρτάται από τον τύπο και το μέγεθός του και μπορεί να είναι φαρμακευτική ή επεμβατική.
2. Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα: Μπορεί να εμφανιστεί πάνω σε υγιές δέρμα ή σε προϋπάρχουσα Ακτινική Υπερκεράτωση. Είναι ένας δυνητικά επιθετικός δερματικός καρκίνος που μπορεί να οδηγήσει σε μεταστάσεις λεμφαδένων ή απομακρυσμένων οργάνων. Η θεραπεία του περιλαμβάνει συνήθως χειρουργική αφαίρεση και πρέπει να είναι άμεση.
3. Κακόηθες Μελάνωμα: Το μελάνωμα προέρχεται από μελανοκύτταρα της επιδερμίδας και είναι ο πιο επιθετικός καρκίνος του δέρματος. Μπορεί να εμφανιστεί είτε σε υγιές δέρμα είτε σε προϋπάρχοντα σπίλο. Το μελάνωμα, όταν πρωτοεμφανίζεται, συχνά μοιάζει με σπίλο. Καθώς αναπτύσσεται, όμως, εμφανίζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία ένας εξειδικευμένος δερματολόγος μπορεί να αναγνωρίσει εγκαίρως. Αν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί στο σωστό χρόνο, έχει πολύ καλή πρόγνωση έως πλήρη ίαση. Αντίθετα, οι προχωρημένοι όγκοι, συνήθως, συνοδεύονται από μεταστάσεις και χαμηλό προσδόκιμο επιβίωσης.

Διαβάστε περισσότερα: Σπίλοι - Μελάνωμα

Άλλοι τύποι καρκίνου του δέρματος περιλαμβάνουν:

• Σάρκωμα Kaposi
• Καρκίνωμα κυττάρων Merkel
• Καρκίνωμα σμηγματογόνων αδένων
• Δερματοϊνοσάρκωμα προεξέχον (dermatofibrosarcoma protuberans)

Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του δέρματος στην Ελλάδα;

Σύμφωνα με πρόσφατες στατιστικές, το μελάνωμα είναι ο έκτος συχνότερος τύπος καρκίνου στους άνδρες και ο έβδομος συχνότερος στις γυναίκες. Στην Ελλάδα, η συχνότητα της νόσου βαίνει αυξανόμενη και υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο 3-4 άτομα ανά 100.000 κατοίκους εμφανίζουν μελάνωμα.

Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου του δέρματος;

Το πιο συχνό προειδοποιητικό σημάδι του καρκίνου του δέρματος είναι μια αλλαγή στο δέρμα, συνήθως μια νέα βλάβη ή μια αλλαγή σε μια υπάρχουσα βλάβη ή ελιά.

Τα συμπτώματα του καρκίνου του δέρματος περιλαμβάνουν:

• Μια νέα ελιά ή μια ελιά που αλλάζει μέγεθος, σχήμα ή χρώμα, ή που αιμορραγεί.
• Ένα μαργαριταρένιο ή κηρώδες εξόγκωμα στο πρόσωπο, τα αυτιά ή τον λαιμό.
• Μια επίπεδη ροζ/κόκκινη ή καφέ κηλίδα ή εξόγκωμα.
• Περιοχές στο δέρμα που μοιάζουν με ουλές.
• Πληγές που καλύπτονται από κρούστα, έχουν εσοχή στο κέντρο ή αιμορραγούν συχνά.
• Μια πληγή ή έλκος που δεν επουλώνεται ή που επουλώνεται αλλά επανεμφανίζεται.
• Μια τραχιά, ξηρή βλάβη που μπορεί να προκαλεί κνησμό, να αιμορραγεί και να δημιουργεί κρούστα.

Πώς μοιάζει ο καρκίνος του δέρματος;

Ο καρκίνος του δέρματος μοιάζει διαφορετικά ανάλογα με τον τύπο που έχετε. Ο κανόνας ABCDE βοηθά να γνωρίζετε ποια σημάδια πρέπει να παρακολουθείτε:

• Asymmetry (Ασυμμετρία): Ακανόνιστο σχήμα.
• Border (Όρια): Θολά ή ακανόνιστα όρια.
• Color (Χρώμα): Ελιά με περισσότερα από ένα χρώματα.
• Diameter (Διάμετρος): Μεγαλύτερη από τη γόμα ενός μολυβιού (6 χιλιοστά).
• Evolution (Εξέλιξη): Μεγαλώνει ή αλλάζει σχήμα, χρώμα ή μέγεθος. (Αυτό είναι το πιο σημαντικό σημάδι.)

Τι προκαλεί τον καρκίνο του δέρματος;

Η κύρια αιτία του καρκίνου του δέρματος είναι η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, ειδικά όταν προκαλεί ηλιακά εγκαύματα και φουσκάλες. Οι υπεριώδεις ακτίνες του ήλιου βλάπτουν το DNA στο δέρμα σας, προκαλώντας τον σχηματισμό μη φυσιολογικών κυττάρων. Αυτά τα κύτταρα διαιρούνται γρήγορα και με ανοργάνωτο τρόπο, σχηματίζοντας μια μάζα καρκινικών κυττάρων.

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του δέρματος;

Οποιοσδήποτε μπορεί να εμφανίσει καρκίνο του δέρματος, ανεξάρτητα από φυλή ή φύλο. Ωστόσο, ορισμένες ομάδες εμφανίζουν καρκίνο του δέρματος συχνότερα. Πριν από την ηλικία των 50 ετών, ο καρκίνος του δέρματος είναι πιο συχνός στις γυναίκες. Μετά τα 50, είναι πιο συχνός στους άνδρες.

Παρόλο που οποιοσδήποτε μπορεί να αναπτύξει καρκίνο του δέρματος, διατρέχετε αυξημένο κίνδυνο αν:

• Περνάτε σημαντικό χρόνο εργαζόμενοι ή παίζοντας στον ήλιο.
• Παθαίνετε εύκολα ηλιακά εγκαύματα ή έχετε ιστορικό ηλιακών εγκαυμάτων.
• Ζείτε σε ηλιόλουστο ή ορεινό κλίμα.
• Μαυρίζετε ή χρησιμοποιείτε συσκευές τεχνητού μαυρίσματος.
• Έχετε ανοιχτόχρωμα μάτια, ξανθά ή κόκκινα μαλλιά και ανοιχτόχρωμο δέρμα ή δέρμα με φακίδες.
• Έχετε πολλές ελιές ή ελιές με ακανόνιστο σχήμα.
• Έχετε ακτινική υπερκεράτωση (προκαρκινικές δερματικές βλάβες που είναι τραχιές, λεπιώδεις, σκούρο ροζ έως καφέ κηλίδες).
• Έχετε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του δέρματος.
• Έχετε υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνου.
• Λαμβάνετε φάρμακα που καταστέλλουν ή αποδυναμώνουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα.
• Έχετε εκτεθεί σε θεραπεία με υπεριώδες φως για δερματικές παθήσεις όπως το έκζεμα ή η ψωρίαση.

Πώς αντιμετωπίζεται ο καρκίνος του δέρματος;

Η θεραπεία εξαρτάται από το στάδιο του καρκίνου. Μερικές φορές, μόνο η βιοψία μπορεί να αφαιρέσει όλο τον καρκινικό ιστό, αν είναι μικρός και περιορίζεται στην επιφάνεια του δέρματος. Άλλες συχνές θεραπείες για τον καρκίνο του δέρματος, που χρησιμοποιούνται μόνες τους ή σε συνδυασμό, περιλαμβάνουν:

• Κρυοθεραπεία: Ο δερματολόγος χρησιμοποιεί υγρό άζωτο για να παγώσει τον καρκίνο του δέρματος. Τα νεκρά κύτταρα αποπίπτουν μετά τη θεραπεία.
• Χειρουργική εκτομή: Ο δερματολόγος αφαιρεί τον όγκο και μέρος του υγιούς περιβάλλοντος δέρματος για να διασφαλίσει ότι έχει αφαιρεθεί όλος ο καρκίνος.
• Χειρουργική Mohs: Ο δερματολόγος αφαιρεί μόνο τον νοσούντα ιστό, διατηρώντας όσο το δυνατόν περισσότερο υγιή ιστό γύρω του. Χρησιμοποιείται για τη θεραπεία βασικοκυτταρικού και ακανθοκυτταρικού καρκινώματος και, μερικές φορές, άλλων καρκίνων του δέρματος που αναπτύσσονται κοντά σε ευαίσθητες ή αισθητικά σημαντικές περιοχές, όπως τα βλέφαρα, τα αυτιά, τα χείλη, το μέτωπο, το τριχωτό της κεφαλής, τα δάχτυλα ή η γεννητική περιοχή.
• Απόξεση και ηλεκτροκαυτηρίαση: Ο δερματολόγος χρησιμοποιεί ένα εργαλείο με αιχμηρό, κυκλικό άκρο για να αφαιρέσει τα καρκινικά κύτταρα καθώς ξύνει τον όγκο. Στη συνέχεια, χρησιμοποιεί μια ηλεκτρική βελόνα για να καταστρέψει όσα καρκινικά κύτταρα έχουν απομείνει. Χρησιμοποιείται συχνά για βασικοκυτταρικό και ακανθοκυτταρικό καρκίνο και για προκαρκινικούς όγκους του δέρματος.
• Χημειοθεραπεία: Ο δερματολόγος ή ογκολόγος χρησιμοποιεί φάρμακα για να σκοτώσει τα καρκινικά κύτταρα. Τα αντικαρκινικά φάρμακα μπορεί να εφαρμοστούν απευθείας στο δέρμα (τοπική χημειοθεραπεία) αν ο καρκίνος περιορίζεται στο ανώτερο στρώμα του δέρματος, ή να χορηγηθούν σε μορφή χαπιών ή ενδοφλέβιας έγχυσης αν έχει εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του σώματος.
• Ανοσοθεραπεία: Ο ογκολόγος σας χορηγεί φάρμακα που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σας σύστημα να σκοτώνει τα καρκινικά κύτταρα.
• Ακτινοθεραπεία: Ο ακτινοθεραπευτής χρησιμοποιεί ακτινοβολία (ισχυρές δέσμες ενέργειας) για να σκοτώσει τα καρκινικά κύτταρα ή να τα εμποδίσει να αναπτυχθούν και να διαιρεθούν.
• Φωτοδυναμική θεραπεία: Ο δερματολόγος καλύπτει το δέρμα με ένα φάρμακο, το οποίο ενεργοποιεί με μπλε ή κόκκινο φθορίζον φως. Η θεραπεία αυτή καταστρέφει τα προκαρκινικά κύτταρα, αφήνοντας ανέπαφα τα φυσιολογικά κύτταρα.

Διαβάστε περισσότερα: Επεμβατική Δερματολογία

Πώς μπορώ να μειώσω τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος;

Τρόποι προστασίας από τον καρκίνο του δέρματος περιλαμβάνουν:

• Χρησιμοποιείτε αντηλιακό ευρέος φάσματος με δείκτη προστασίας (SPF) 50+. Τα αντηλιακά ευρέος φάσματος προστατεύουν τόσο από τις ακτίνες UV-B όσο και από τις UV-A. Εφαρμόστε το αντηλιακό 30 λεπτά πριν βγείτε έξω. Φοράτε αντηλιακό καθημερινά, ακόμη και τις συννεφιασμένες ημέρες και τους χειμερινούς μήνες.
• Φοράτε καπέλα με φαρδύ γείσο για να προστατεύετε το πρόσωπο και τα αυτιά σας.
• Φοράτε μακρυμάνικα πουκάμισα και παντελόνια για να προστατεύετε τα χέρια και τα πόδια σας.
• Αναζητήστε ρούχα με ένδειξη δείκτη υπεριώδους προστασίας για επιπλέον ασφάλεια.
• Φοράτε γυαλιά ηλίου για να προστατεύετε τα μάτια σας. Αναζητήστε γυαλιά που μπλοκάρουν τόσο τις ακτίνες UV-B όσο και τις UV-A.
• Χρησιμοποιείτε lip balm με αντηλιακό.
• Αποφεύγετε τον ήλιο μεταξύ 10:00 π.μ. και 4:00 μ.μ.
• Αποφεύγετε τα κρεβάτια τεχνητού μαυρίσματος. Αν θέλετε μαυρισμένη όψη, χρησιμοποιήστε προϊόν αυτομαυρίσματος σε σπρέι.
• Ρωτήστε τον γιατρό σας, αν κάποιο από τα φάρμακα που λαμβάνετε κάνει το δέρμα σας πιο ευαίσθητο στο ηλιακό φως. Ορισμένα φάρμακα που είναι γνωστό ότι αυξάνουν την ευαισθησία στον ήλιο περιλαμβάνουν τα αντιβιοτικά τετρακυκλίνης και φθοριοκινολόνης, τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, το αντιμυκητιασικό φάρμακο γκριζεοφουλβίνη και τις στατίνες για τη μείωση της χοληστερόλης.
• Ελέγχετε τακτικά όλο το δέρμα σας για οποιεσδήποτε αλλαγές στο μέγεθος, το σχήμα ή το χρώμα δερματικών βλαβών ή για την εμφάνιση νέων κηλίδων. Μην ξεχνάτε να ελέγχετε το τριχωτό της κεφαλής, τα αυτιά, τις παλάμες, τα πέλματα, ανάμεσα στα δάχτυλα των ποδιών, τη γεννητική περιοχή και ανάμεσα στους γλουτούς. Χρησιμοποιήστε καθρέφτες και ακόμη και φωτογραφίες για να βοηθηθείτε στον εντοπισμό αλλαγών με την πάροδο του χρόνου.

Διαβάστε επίσης:

• Πώς χρησιμοποιούμε σωστά το αντηλιακό
• Τι να φοράτε για να προστατεύσετε το δέρμα σας από τον ήλιο

Η Δερματολόγος Αικατερίνη Κιριμλίδου – Χαρίση είναι εξειδικευμένη στη διάγνωση του μελανώματος με τη χρήση της Δερματοσκόπησης και διενεργεί μεγάλο φάσμα δερματοχειρουργικών επεμβάσεων, σε περιπτώσεις βλαβών του δέρματος και δερματικών παθήσεων.

Τα ιατρεία μας είναι εξοπλισμένα με υπερσύγχρονα μηχανήματα Ψηφιακής Δερματοσκόπησης και Χαρτογράφησης Σπίλων (ελιών).

Επικοινωνήστε άμεσα μαζί μας, αν θέλετε να εξεταστείτε.

*Με πληροφορίες από Cleveland Clinic, Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου
**Photo credit: Freepik