Μελάνωμα: Αιτίες, συμπτώματα και πρόληψη

Τι είναι το μελάνωμα, ποια τα συμπτώματά του, ποιοι κινδυνεύουν και πώς μπορείτε να προλάβετε τον πιο επικίνδυνο καρκίνο του δέρματος.

Εδώ και 26 χρόνια, η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Δερματολογίας και Αφροδισιολογίας (EADV) διοργανώνει κάθε χρόνο, στις 5 Μαΐου, την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μελανώματος, στο πλαίσιο της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης του κοινού για την έγκαιρη διάγνωση του μελανώματος.

Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Μελανώματος δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο· είναι μια ευκαιρία ενημέρωσης, πρόληψης και έγκαιρης δράσης. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, όπου ο ήλιος είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής μας ζωής, η προστασία του δέρματος δεν είναι πολυτέλεια, είναι ανάγκη.

Με αφορμή αυτή την ημέρα, σας παρουσιάζουμε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για το μελάνωμα: τι το προκαλεί, πώς να το αναγνωρίσετε έγκαιρα και, κυρίως, πώς να προστατευτείτε.

Διαβάστε περισσότερα: Σπίλοι – Μελάνωμα

Τι είναι το κακόηθες μελάνωμα;

Το μελάνωμα προέρχεται από μελανοκύτταρα της επιδερμίδας και είναι ο πιο επιθετικός καρκίνος του δέρματος. Μπορεί να εμφανιστεί είτε σε υγιές δέρμα είτε σε προϋπάρχοντα σπίλο.

Το μελάνωμα, όταν πρωτοεμφανίζεται, συχνά μοιάζει με σπίλο. Καθώς αναπτύσσεται, όμως, εμφανίζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία ένας εξειδικευμένος δερματολόγος μπορεί να αναγνωρίσει εγκαίρως.

Αν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί στο σωστό χρόνο, έχει πολύ καλή πρόγνωση έως πλήρη ίαση. Αντίθετα, οι προχωρημένοι όγκοι, συνήθως, συνοδεύονται από μεταστάσεις και χαμηλό προσδόκιμο επιβίωσης.

Διαβάστε επίσης: Καρκίνος του Δέρματος: Συμπτώματα, τύποι, διάγνωση και σύγχρονες θεραπείες

Πώς αναπτύσσεται το μελάνωμα;

Το μελάνωμα εμφανίζεται, όταν τα μελανοκύτταρα υφίστανται αλλαγές στο DNA τους. Σε υγιή κύτταρα, το DNA ρυθμίζει την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό με ελεγχόμενο τρόπο. Στα καρκινικά κύτταρα όμως, αυτές οι οδηγίες αλλάζουν: τα κύτταρα πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα και δεν «πεθαίνουν» όπως θα έπρεπε.

Αυτό οδηγεί στη δημιουργία όγκου, ο οποίος με τον καιρό μπορεί να διηθήσει γειτονικούς ιστούς και να μεταστατεύσει σε άλλα όργανα.

Ο κύριος αιτιολογικός παράγοντας είναι η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) από τον ήλιο, αλλά και από συσκευές μαυρίσματος. Ωστόσο, δεν εξηγούνται όλα τα μελανώματα από την UV ακτινοβολία, καθώς ορισμένα εμφανίζονται σε περιοχές που δεν εκτίθενται στο φως, γεγονός που υποδηλώνει τον ρόλο και άλλων γενετικών ή περιβαλλοντικών παραγόντων.

Ποια είναι τα συμπτώματα του μελανώματος;

Τα πρώτα συμπτώματα του μελανώματος συχνά είναι διακριτικά. Προσέξτε:

Αλλαγή σε υπάρχουσα ελιά ως προς το σχήμα, το χρώμα ή το μέγεθός της
Εμφάνιση νέας, ασυνήθιστης αλλοίωσης στο δέρμα
Οι φυσιολογικοί σπίλοι έχουν ομοιόμορφο χρώμα, καθαρά όρια, στρογγυλό ή οβάλ σχήμα και διάμετρο μικρότερη από 6 χιλιοστά. Οι περισσότεροι εμφανίζονται στην παιδική ηλικία και ένας ενήλικας έχει συνήθως 10 έως 40 σπίλους.

Τα ιατρεία μας είναι εξοπλισμένα με υπερσύγχρονα μηχανήματα Ψηφιακής Δερματοσκόπησης και Χαρτογράφησης Σπίλων (ελιών). Η Χαρτογράφηση Σπίλων είναι ο ασφαλέστερος και πιο σύγχρονος τρόπος ψηφιακής αποθήκευσης σε ηλεκτρονικό υπολογιστή όλων των ύποπτων βλαβών του δέρματος και δημιουργίας εξατομικευμένου ψηφιακού αρχείου, για την παρακολούθηση πιθανών αλλαγών και την πρόληψη του μελανώματος και άλλων δερματικών καρκίνων.

Ο κανόνας ABCDE: Πότε να ανησυχείτε;

Οι ειδικοί χρησιμοποιούν το ακρωνύμιο ABCDE για να αναγνωρίζουν ύποπτες αλλοιώσεις:
A - Asymmetry (Ασυμμετρία): Τα δύο μισά της ελιάς δεν ταιριάζουν μεταξύ τους
B - Border (Όρια): Ακανόνιστα, οδοντωτά ή θολά όρια
C - Color (Χρώμα): Ανομοιόμορφο χρώμα με πολλές αποχρώσεις
D - Diameter (Διάμετρος): Μέγεθος μεγαλύτερο από 6 χιλιοστά
E - Evolution (Εξέλιξη): Αλλαγές σε μέγεθος ή εμφάνιση ή νέα συμπτώματα, όπως κνησμός ή αιμορραγία

Τα «κρυμμένα» μελανώματα: Τι είναι και πού εμφανίζονται;

Μια ιδιαίτερα ύπουλη κατηγορία είναι τα λεγόμενα «κρυμμένα» μελανώματα, που αναπτύσσονται σε μέρη που σπάνια ελέγχουμε:

Βλεννογόνιο μελάνωμα: Αναπτύσσεται στους βλεννογόνους (μύτη, στόμα, οισοφάγος, ουρογεννητικό σύστημα). Είναι δύσκολο να διαγνωστεί γιατί μοιάζει με άλλες κοινές παθήσεις.
Οφθαλμικό μελάνωμα: Εμφανίζεται στα βαθύτερα στρώματα του ματιού και συχνά ανιχνεύεται κατά τη διάρκεια οφθαλμολογικής εξέτασης.
Μελάνωμα των άκρων (Acral Lentiginous Melanoma - ALM) Σπάνια μορφή που εμφανίζεται κάτω από τα νύχια ή στις παλάμες και τα πέλματα. Είναι συνήθως σκουρόχρωμο και επίπεδο, με ακανόνιστα όρια. Εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα με σκουρόχρωμο δέρμα.

Ποιοι άνθρωποι κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν μελάνωμα;

Ορισμένοι άνθρωποι έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μελανώματος:

Οικογενειακό ιστορικό μελανώματος σε γονέα, παιδί ή αδέρφια
Ιστορικό εγκαυμάτων από τον ήλιο, ιδίως σοβαρών με φουσκάλες
Παρατεταμένη έκθεση σε UV ακτινοβολία (ήλιος, solarium)
Πολλοί σπίλοι (άνω των 50) ή σπίλοι με ατυπία (δυσπλαστικοί σπίλοι)
Διαμονή κοντά στον ισημερινό ή σε μεγάλο υψόμετρο
Ανοιχτόχρωμο δέρμα, ξανθά ή κόκκινα μαλλιά, ανοιχτόχρωμα μάτια
Εξασθενημένο ανοσοποιητικό λόγω νόσου ή φαρμακευτικής αγωγής (π.χ. μετά από μεταμόσχευση)

Αν αναγνωρίζετε τον εαυτό σας σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες, μιλήστε με τον/την δερματολόγο σας.

Πώς μπορεί να προληφθεί το μελάνωμα;

Δείτε τι μπορείτε να κάνετε:

Αποφύγετε τα solarium: Οι λάμπες μαυρίσματος εκπέμπουν UV ακτινοβολία που αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο.
Ελαχιστοποιήστε την έκθεση στον ήλιο τις ώρες αιχμής: Από τις 10 π.μ. έως τις 4 μ.μ., οι ακτίνες του ήλιου είναι πιο επικίνδυνες, ακόμα και το χειμώνα ή όταν ο ουρανός είναι συννεφιασμένος.
Φορέστε προστατευτικά ρούχα: Σκουρόχρωμα, πυκνοϋφασμένα ρούχα που καλύπτουν χέρια και πόδια, καπέλο με φαρδύ γείσο και γυαλιά ηλίου που φιλτράρουν UVA και UVB.
Χρησιμοποιείτε αντηλιακό: Ευρέος φάσματος, με δείκτη προστασίας SPF τουλάχιστον 30, καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Εφαρμόστε μεγάλη ποσότητα και επαναλάβετε κάθε δύο ώρες ή πιο συχνά αν κολυμπάτε ή ιδρώνετε.
Εξετάζετε τακτικά το δέρμα σας: Ελέγξτε ολόκληρο το σώμα – πρόσωπο, αυχένα, κεφαλή, στήθος, πλάτη, χέρια, πόδια, πέλματα, ανάμεσα στα δάχτυλα, αλλά και τα γεννητικά όργανα. Χρησιμοποιήστε καθρέφτη για τα δύσκολα σημεία.

Διαβάστε επίσης:

Πώς αντιμετωπίζουμε εμείς το μελάνωμα;

Η Δερματολόγος Αικατερίνη Κιριμλίδου – Χαρίση είναι εξειδικευμένη στη διάγνωση του μελανώματος με τη χρήση της Δερματοσκόπησης και διενεργεί μεγάλο φάσμα δερματοχειρουργικών επεμβάσεων, σε περιπτώσεις βλαβών του δέρματος και δερματικών παθήσεων.

Τα ιατρεία μας είναι εξοπλισμένα με υπερσύγχρονα μηχανήματα Ψηφιακής Δερματοσκόπησης και Χαρτογράφησης Σπίλων (ελιών).

Η γιατρός έχει συμμετάσχει σε course του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Graz στην Αυστρία το 2015 (International Short Course on Dermoscopy), ενώ είναι μέλος της Διεθνούς Εταιρείας Δερματοσκόπησης (International Dermoscopy Society) και της Ελληνικής Εταιρείας Δερματοσκόπησης.

Επικοινωνήστε άμεσα μαζί μας, αν θέλετε να εξεταστείτε. Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά στην έκβαση της νόσου.

*Πηγή: mayoclinic.org
**Photo credit: Freepik

Feed